Những thay đổi chính nhằm đơn giản hóa thực thi Luật chống phá rừng của châu Âu (EUDR) – Tháng 4/2025

Tóm tắt

Bài viết này tổng hợp những thay đổi quan trọng nhằm đơn giản hóa yêu cầu thực hiện nghĩa vụ thẩm định (Due Diligence) của Luật chống phá rừng châu Âu được giới thiệu trong bản cập nhật ‘Những câu hỏi thường gặp -FAQs phiên bản 4 ’ và ‘Hướng dẫn thực hiện phiên bản 2 ’ của EUDR, được công bố vào ngày 15 tháng 4 năm 2025, đặc biệt liên quan đến các công ty xuất nhập khẩu lớn thứ cấp và nhà bán lẻ lớn.

Bối cảnh

Ngày 15 tháng 4 năm 2025, Ủy ban Châu Âu (EC) đã công bố phiên bản cập nhật ‘Những câu hỏi thường gặp -FAQs phiên bản 4 ’ và ‘Hướng dẫn thực hiện phiên bản 2 ’ nhằm đơn giản hóa và giảm thiểu gánh nặng hành chính trong việc thực thi Luật chống phá rừng châu Âu (EUDR).

Các tài liệu này, cùng với một Quy định Ủy quyền đang được tham vấn công khai đến ngày 13 tháng 5, được kỳ vọng sẽ giúp giảm khoảng 30% chi phí hành chính.
Những cập nhật mới hướng tới việc đảm bảo quá trình thực thi pháp luật đơn giản hơn, công bằng hơn và tiết kiệm chi phí hơn.

Phần 1: Các thay đổi chính trong các bước thực thi luật nhằm giảm thiểu thủ tục hành chính

(Phần 2, liên quan đến yêu cầu nộp Báo cáo Thẩm định hàng năm, sẽ được đăng tải trong thời gian tới.)

1. Miễn, giảm nghĩa vụ thẩm định đối với các nhà xuất nhập khẩu, sản xuất lớn thứ cấp (downstream non-SME operators) và các nhà phân phối và bán lẻ lớn (non-SME traders).   

Theo quy định ban đầu, các nhà xuất nhập khẩu và sản xuất, các nhà phân phối và bán lẻ lớn phải thực hiện đầy đủ các bước thẩm định rủi ro trước khi nhập, cung cấp sản phẩm liên quan ra thị trường, hoặc xuất khẩu. Quy trình này bao gồm:

• Thu thập thông tin;
• Đánh giá rủi ro;
• Giảm thiểu rủi ro (bước 2 và 3 không áp dụng trong trường hợp áp dụng cơ chế thẩm định tối giản theo Điều 13).

Mục tiêu là đảm bảo sản phẩm:

(a) Không gây ra phá rừng;

(b) Được sản xuất phù hợp với luật pháp hiện hành của quốc gia sản xuất;

(c) Được chứng minh bằng một Báo cáo Thẩm định (DDS).

Điểm mới:
Trong bản hướng dẫn và những câu hỏi thường gặp, EC đã giới thiệu một khái niệm mới gọi là ‘downstream non-SME operator- các nhà xuất nhập khẩu, sản xuất lớn thứ cấp’. Với khái niệm mới này, EC cũng thiết lập sự khác biệt trong trách nhiệm thẩm định giữa các nhà xuất nhập khẩu, sản xuất thứ cấp lớn và các nhà xuất nhập khẩu, sản xuất sơ cấp lớn (upstream operators).

Theo đó, các nhà xuất nhập khẩu, sản xuất thứ cấp lớn và các nhà phân phối và bán lẻ lớn không còn bắt buộc phải thực hiện đầy đủ quy trình thẩm định. Thay vào đó, họ chỉ cần:

• Xác nhận việc thẩm định đã được thực hiện ở thượng nguồn (theo Điều 4(9) của EUDR);
• Nộp Báo cáo Thẩm định (DDS), trong đó tham chiếu DDS của nhà cung cấp trực tiếp, kèm theo số tham chiếu và số xác minh liên quan.

✅ Các nhà phân phối và bán lẻ lớn (non-SME traders) cũng được áp dụng cơ chế nghĩa vụ đơn giản hóa tương tự như ác nhà xuất nhập khẩu, sản xuất thứ cấp lớn. 

2. Đơn giản hóa yêu cầu xác minh nghĩa vụ thẩm định đã được thực hiện 

Theo ‘Những câu hỏi thường gặp -FAQs phiên bản 4 ’ (Câu hỏi 3.4), nhà xuất nhập khẩu, sản xuất lớn thứ cấp (downstream non-SME operators) và các nhà phân phối và bán lẻ lớn (non-SME traders) hiện chỉ cần:

• Thu thập số tham chiếu và số xác minh của Báo cáo thẩm định thượng nguồn đã được nộp;
• Xác minh tính hợp lệ của các số này thông qua Hệ thống Thông tin EU, nơi hỗ trợ kiểm tra tự động.

Một số lưu ý về tính nhất quán giữa các văn bản:

Theo Quy định của EUDR:
Điều 4(10) quy định rằng các nhà xuất nhập khẩu, sản xuất tham chiếu đến Báo cáo thẩm định đã nộp trước đó vẫn phải chịu trách nhiệm bảo đảm sản phẩm liên quan tuân thủ đầy đủ, và không có hoặc chỉ có rủi ro không đáng kể trước khi nhập, cung cấp sản phẩm liên quan ra thị trường, hoặc xuất khẩu. 

Căn cứ Điều 2(26) và Hướng dẫn EUDR, để xác lập mức rủi ro không đáng kể, các doanh nghiệp cần tiến hành:

• Đánh giá đầy đủ thông tin cụ thể về sản phẩm và thông tin chung liên quan;
• Khi cần thiết, áp dụng các biện pháp giảm thiểu rủi ro phù hợp, nhằm đảm bảo sản phẩm không gây phá rừng và tuân thủ pháp luật tại quốc gia sản xuất.

Theo Hướng dẫn EUDR:
Dù không yêu cầu thực hiện thẩm định rủi ro đầy đủ, Hướng dẫn vẫn đặt ra yêu cầu rằng:

• Yêu cầu xác minh nghĩa vụ thẩm định đã được thực hiện đúng cách không nhất thiết là phải kiểm tra tất cả các Báo cáo thẩm định một cách hệ thống.
• Ví dụ, nhà xuất nhập khẩu, sản xuất lớn thứ cấp có thể xác minh rằng nhà xuất nhập khẩu, sản xuất sơ cấp lớn có xây dựng và vận hành một hệ thống thẩm định rủi ro phù hợp, cập nhật và đầy đủ, bao gồm các chính sách, biện pháp kiểm soát và quy trình nội bộ nhằm quản lý và giảm thiểu hiệu quả các rủi ro.

Kết luận:

Có thể nhận thấy sự không thống nhất và xu hướng đơn giản hóa các yêu cầu thực hiện nghĩa vụ thẩm định từ các quy định gốc của luật tới Hướng dẫn thực hiện và đặc biệt trong tài liệu Các câu hỏi thường gặp, các nghĩa vụ thẩm định được/ bị đơn giản tối đa.
Với những thay đổi này, tôi thực sự lo ngại về việc các nghĩa vụ thẩm định theo hướng đơn giản hóa này có đủ để đảm bảo được rằng sản phẩm xuất sang thị trường châu Âu thật sự không tiềm ẩn nguy cơ phá rừng hay không.

Tóm tắt:

• Các nhà xuất nhập khẩu, sản xuất lớn thứ cấp (downstream non-SME operators) và các nhà phân phối và bán lẻ lớn (non-SME traders) không còn nghĩa vụ thực hiện đầy đủ quy trình thẩm định theo Điều 9, 10 và 11 của EUDR;
• Nghĩa vụ mới bao gồm:
  • Thu thập số tham chiếu và số xác minh từ Báo cáo thẩm định của nhà cung cấp trực tiếp;
  • Xác minh tính hợp lệ của các số này;
  • Nộp báo cáo thẩm định của mình, tham chiếu tới các Báo cáo thẩm định thượng nguồn;
• Đối với những phần của chuỗi cung ứng chưa từng thực hiện nghĩa vụ thẩm định rủi ro, nghĩa vụ thực hiện thẩm định đầy đủ vẫn được áp dụng.

Nhắc lại định nghĩa: Nhà xuất nhập khẩu, sản xuất thứ cấp (downstream non-SME operators) là gì?

Theo tài liệu ‘Những câu hỏi thường gặp -FAQs phiên bản 4 ’, Câu hỏi 3.4:

“Nhà xuất nhập khẩu, sản xuất thứ cấp là tổ chức/đơn vị đưa ra thị trường hoặc xuất khẩu các sản phẩm liên quan quy định tại Phụ lục I của EUDR, trong đó toàn bộ thành phần hoặc nguyên liệu cấu thành của sản phẩm liên quan đã được thẩm định theo quy định của EUDR và Báo cáo thẩm định đã được nộp.

Ví dụ: Một nhà sản xuất đồ nội thất bán các sản phẩm làm từ gỗ đã thực hiện nghĩa vụ thẩm định theo quy định của EUDR được coi là nhà xuất nhập khẩu, sản xuất thứ cấp. Nghĩa vụ áp dụng tùy thuộc vào việc đơn vị đó có phải là doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) hay không.”