Giới thiệu
Quy định Chống phá rừng của Liên minh Châu Âu (EUDR) yêu cầu các doanh nghiệp chứng minh rằng các sản phẩm thuộc phạm vi của Luật không gây ra nạn phá rừng và được sản xuất hợp pháp. Trọng tâm của quy định này là quy trình thẩm định (due diligence). Hiểu rõ thẩm định là gì và bao gồm những gì là điều cần thiết để tuân thủ quy định.
Bài viết này sẽ giải thích ba bước chính mà doanh nghiệp cần thực hiện để đáp ứng nghĩa vụ thẩm định theo EUDR.
Thẩm định là gì?
EUDR không đưa ra một định nghĩa duy nhất về “thẩm định,” nhưng quy định rõ nội dung của Báo cáo Thẩm định (due diligence statement): chứng minh rằng doanh nghiệp đã thực hiện một quy trình nhằm giảm thiểu rủi ro sản phẩm không tuân thủ.
Quy trình này bao gồm ba phần:
- Thu thập thông tin
- Đánh giá rủi ro
- Giảm thiểu rủi ro
Nói cách khác, doanh nghiệp phải thu thập thông tin chi tiết về nguồn gốc sản phẩm, đánh giá rủi ro liên quan đến phá rừng hoặc tính hợp pháp, và thực hiện các biện pháp giảm thiểu và loại trừ rủi ro nếu phát hiện.
Bước 1: Thu thập thông tin
Theo Điều 9 của EUDR, doanh nghiệp phải thu thập và lưu giữ các thông tin sau ít nhất 5 năm:
- Mô tả sản phẩm (tên thương mại, loại sản phẩm, tên khoa học đối với các sản phẩm làm từ gỗ)
- Số lượng (khối lượng, thể tích hoặc số lượng)
- Quốc gia và khu vực sản xuất
- Tọa độ địa lý của tất cả các khu đất sản xuất
- Ngày hoặc khoảng thời gian thu hoạch
- Thông tin liên hệ của nhà cung cấp và khách hàng
- Bằng chứng xác thực và có thể kiểm chứng rằng sản phẩm không gây ra phá rừng và được sản xuất hợp pháp.
⚠️ Lưu ý quan trọng: Nếu doanh nghiệp không thể thu thập đủ thông tin này, không được phép đưa sản phẩm vào thị trường EU hoặc xuất khẩu (ra khỏi thị trường EU). Vi phạm quy định có thể dẫn đến chế tài xử phạt.
Bước 2: Đánh giá rủi ro
Sau khi thu thập dữ liệu, doanh nghiệp phải đánh giá xem liệu sản phẩm có rủi ro không tuân thủ hay không. Điều 10 nêu rõ các tiêu chí cần xem xét, một số tiêu chí chính bao gồm:
- Mức độ rủi ro phá rừng của quốc gia hoặc khu vực sản xuất
- Khiếu nại về quyền của cộng đồng bản địa tại khu vực sản xuất
- Tình trạng tham nhũng, thực thi pháp luật kém, xung đột vũ trang, vi phạm nhân quyền tại quốc gia sản xuất
- Mức độ phức tạp của chuỗi cung ứng và khả năng truy xuất nguồn gốc
- Bằng chứng về gian lận hoặc giả mạo tài liệu
- Các mối quan ngại chính thức hoặc thông tin có liên quan khác
Doanh nghiệp phải lưu trữ hồ sơ chứng minh cách thức đánh giá rủi ro. Chỉ khi kết luận không có rủi ro hoặc rủi ro không đáng kể, sản phẩm mới được phép đưa ra thị trường.
Bước 3: Giảm thiểu rủi ro
Nếu đánh giá rủi ro phát hiện có rủi ro cao hơn mức không đáng kể, doanh nghiệp phải thực hiện biện pháp giảm thiểu và loại trừ rủi ro trước khi có thể đưa sản phẩm vào thị trường EU. Điều 11 đề xuất các biện pháp như:
- Yêu cầu thêm thông tin, dữ liệu hoặc tài liệu từ nhà cung cấp
- Tiến hành kiểm toán hoặc khảo sát độc lập
- Hợp tác với nhà cung cấp để cải thiện tuân thủ (ví dụ: đào tạo, đầu tư)
Doanh nghiệp cần xây dựng chính sách và quy trình kiểm soát phù hợp để quản lý rủi ro, bao gồm bổ nhiệm cán bộ tuân thủ và thực hiện kiểm toán nội bộ (đối với doanh nghiệp lớn).
Tại sao điều này quan trọng?
Thẩm định theo EUDR không chỉ là thủ tục hành chính. Đây là nghĩa vụ pháp lý — không tuân thủ có thể khiến sản phẩm bị cấm lưu hành trên thị trường EU và doanh nghiệp bị xử phạt. Hiểu và thực hiện ba bước thẩm định là cách bảo vệ doanh nghiệp, đồng thời góp phần chống phá rừng toàn cầu.
Kết luận
Yêu cầu thẩm định theo EUDR tuy phức tạp nhưng tuân theo một quy trình rõ ràng: biết nguồn gốc sản phẩm, đánh giá rủi ro, và thực hiện biện pháp loại trừ rủi ro. Doanh nghiệp nên chủ động xây dựng hệ thống ngay từ bây giờ để đảm bảo tuân thủ khi quy định có hiệu lực.
English