English
Tóm tắt
Bài viết này phân tích thay đổi trong chính sách thực thi Luật Chống phá rừng của châu Âu (EUDR) – cho phép nộp báo cáo thẩm định tuân thủ (DDS) hằng năm thay vì cho từng lô/chuyến hàng – cùng các yêu cầu pháp lý, tác động thực tiễn và những thách thức tuân thủ liên quan.
Bối cảnh
Ngày 15 tháng 4 năm 2025, Ủy ban Châu Âu đã công bố các tài liệu cập nhật nhằm hỗ trợ việc thực thi Luật Chống Phá rừng của châu Âu (EUDR): Tài liệu các câu hỏi thường gặp (FAQs) phiên bản 4.0 và Hướng dẫn thực hiện phiên bản 2.0. Đồng thời, Ủy ban cũng ban hành Dự thảo Quy định Ủy quyền, hiện đang được tham vấn công khai đến ngày 13 tháng 5.
Những cập nhật này nhằm mục tiêu đơn giản hóa quy trình tuân thủ, giảm gánh nặng hành chính, và dự kiến sẽ cắt giảm khoảng 30% chi phí hành chính, hướng tới một cách tiếp cận đơn giản hơn, công bằng hơn và hiệu quả chi phí hơn trong việc thực thi Luật.
Bài viết này tiếp tục phân tích những thay đổi quan trọng được giới thiệu trong các cập nhật tháng 4/2025, tập trung cụ thể vào chính sách cho phép nộp Báo cáo Thẩm định Tuân thủ (Due Diligence Statement – DDS) hằng năm. Bài viết trước đó đã phân tích về việc giảm nghĩa vụ thẩm định tuân thủ đối với các nhà xuất nhập khẩu, sản xuất thứ cấp lớn (downstream non-SME operators) và các nhà phân phối và bán lẻ lớn (non-SME traders); bạn có thể đọc tại đây.
Phần 2: Nộp Báo cáo Thẩm định Tuân thủ (DDS) hằng năm
Một trong những cải cách đáng chú ý nhất trong hướng dẫn thực thi EUDR là việc cho phép nộp Báo cáo Thẩm định tuân thủ hằng năm, thay vì yêu cầu nộp báo cáo cho mỗi lô hàng hoặc chuyến hàng khi đưa sản phẩm vào thị trường EU.
Theo câu hỏi 5.19 trong Tài liệu các câu hỏi thường gặp, một Báo cáo thẩm định hằng năm có thể bao quát nhiều lô hàng hoặc chuyến hàng khác nhau của nhiều loại sản phẩm liên quan thuộc phạm vi của Luật. Tuy nhiên, để áp dụng phương án này, các doanh nghiệp phải xác nhận rằng các lô hàng đã được thẩm định thực cho tất cả các sản phẩm liên quan, và kết quả cho thấy không có rủi ro hoặc chỉ có rủi ro không đáng kể.
Tuy nhiên, việc nộp Báo cáo Thẩm định hằng năm đòi hỏi phải tuân thủ các yêu cầu pháp lý và thực tiễn quan trọng, ví dụ:
- Toàn bộ khối lượng sản phẩm được đưa vào, cung cấp trên thị trường hoặc xuất khẩu khỏi EU phải được khai báo trong Báo cáo Thẩm định (Điều 3(c) EUDR).
- Báo cáo DDS phải được nộp trước khi bất kỳ lô hàng hoặc chuyến hàng nào được đưa vào, cung cấp hoặc xuất khẩu (Điều 4(2) EUDR).
- Khi khối lượng đã khai báo trong Báo cáo Thẩm định đã đưa vào thị trường châu Âu thành công hoặc đã xuất khẩu, các doanh nghiệp phải nộp một Báo cáo Thẩm định mới cho khối lượng bổ sung.
- Một Báo cáo Thẩm định chỉ được khai báo cho các lô hàng hoặc chuyến hàng trong thời gian tối đa một năm kể từ ngày nộp báo cáo.
- Việc gộp nhiều lô hàng/chuyến hàng trong một DDS tăng độ phức tạp và nguy cơ không tuân thủ, đặc biệt liên quan đến việc đảm bảo tính nhất quán về khối lượng và truy xuất nguồn gốc.
Quy định yêu cầu rằng khối lượng sản phẩm khai báo trong Báo cáo Thẩm định phải tương ứng với khối lượng đã được thẩm định thực tế. Một lô sản phẩm không được phép khai báo trong nhiều Báo cáo Thẩm định của cùng một doanh nghiệp. Doanh nghiệp liên quan có trách nhiệm lưu trữ hồ sơ liên quan tới lô hàng trong 5 năm và cung cấp cho Cơ quan có thẩm quyền khi được yêu cầu (Điều 9 EUDR).
Các điểm quan trọng cần làm rõ
Tài liệu Các câu hỏi thường gặp phiên bản 4.0 mới công bố những hướng dẫn quan trọng về phạm vi và thời điểm nộp Báo cáo Thẩm định:
✅ DDS nên bao phủ các mặt hàng đã được nuôi trồng và thu hoạch – nghĩa là đã được trồng, thu hoạch, khai thác hoặc nuôi tại các lô đất liên quan. Ví dụ, đối với sản phẩm gỗ, cây đã phải được khai thác tại thời điểm nộp DDS, nhưng sản phẩm cuối cùng (như đồ nội thất) không bắt buộc đã phải sản xuất xong.
✅ Trong trường hợp chưa xác định được sản phẩm nào sẽ tiêu thụ nội địa hay xuất khẩu tại thời điểm nộp DDS, có thể khai báo toàn bộ khối lượng dưới DDS dạng “xuất khẩu”, miễn là có hồ sơ chứng minh hợp lý.
✅ Theo Câu hỏi 5.20, thời hạn muộn nhất để nộp DDS là trước khi sản phẩm được đưa vào thị trường hoặc xuất khẩu. Đối với hàng hóa sản xuất tại EU, thời điểm này được hiểu là khi sản phẩm đã được sản xuất và đã có thỏa thuận cung cấp giữa hai bên.
✅ Theo Câu hỏi 5.21, thời điểm sớm nhất để nộp DDS là khi quy trình thẩm định tuân thủ đã hoàn thành và mọi thông tin cần thiết (bao gồm khối lượng) đã có sẵn.
Tác động và những vấn đề cần xem xét
Mặc dù việc cho phép nộp Báo cáo Thẩm định (DDS) hằng năm giảm gánh nặng hành chính, nhưng đồng thời cũng đặt ra những thách thức về truy xuất nguồn gốc và rủi ro tuân thủ:
🔍 Làm thế nào đảm bảo truy xuất nguồn gốc khi DDS không còn gắn liền với từng lô hàng/chuyến hàng? Trong chuỗi cung ứng dài và phức tạp, gộp nhiều lô hàng dưới một DDS có thể làm tăng rủi ro pha trộn hoặc thay thế sản phẩm không phù hợp.
🔍 Liệu việc cho phép nộp Báo cáo Thẩm định hàng năm có gây khó khăn và chậm trễ cho các doanh nghiệp hạ nguồn trong chuỗi cung ứng? Do các nhà xuất nhập khẩu, sản xuất thứ cấp và các nhà phân phối, bán lẻ lớn bắt buộc phải nộp Báo cáo Thẩm định trước khi cung cấp ra ngoài thị trường hoặc xuất khẩu sản phẩm. Các doanh nghiệp này phụ thuộc vào mã số tham chiếu của Báo cáo Thẩm định cung cấp bởi các doanh nghiệp ở đầu chuỗi cung ứng để khai báo và nộp Báo cáo Thẩm định của họ. Việc trì hoãn nộp Báo cáo thẩm định đến cuối năm có thể gây chậm trễ cho toàn chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, cung cầu thị trường có thể thúc đẩy các doanh nghiệp ở đầu chuỗi cung ứng nộp Báo cáo thẩm định sớm hơn để đáp ứng yêu cầu của đối tác.
🔍 Làm sao đảm bảo khớp khối lượng và truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm chưa được sản xuất tại thời điểm nộp Báo cáo Thẩm định DDS? Đặc biệt đối với sản phẩm phức hợp (giấy, ván ép, v.v…), việc đối chiếu khối lượng đã khai báo và khối lượng thực tế qua nhiều giai đoạn sản xuất sẽ rất phức tạp.
🔍 Các doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ được miễn/ chưa thực hiện nghĩa vụ thẩm định và cung cấp thông tin về đến tháng 6/2026 sẽ ảnh hưởng thế nào đến toàn chuỗi? Điều này có thể tạo ra khoảng trống tạm thời trong dữ liệu truy xuất và hồ sơ thẩm định tuân thủ.
Kết luận
Các cải cách được giới thiệu trong thực thi EUDR tạo ra sự linh hoạt lớn cho các doanh nghiệp thông qua tùy chọn nộp Báo cáo thẩm định hằng năm, nhằm giảm gánh nặng tuân thủ. Tuy nhiên, lựa chọn này đi kèm các thách thức thực tiễn – đặc biệt liên quan đến việc duy trì truy xuất nguồn gốc, đảm bảo khớp khối lượng, và phối hợp giữa các bên trong chuỗi cung ứng.
Để thích ứng, các doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống quản lý tuân thủ vững chắc, đảm bảo vừa đáp ứng yêu cầu pháp lý, vừa đáp ứng kỳ vọng từ các đối tác thương mại trong chuỗi giá trị.
👉 Doanh nghiệp của anh/chị đã chuẩn bị thế nào để thích ứng với thay đổi này? Anh/chị dự đoán những thách thức nào trong việc áp dụng quy định cho phép nộp Báo cáo Thẩm định hằng năm này?
